Biolka chemizm zycia, komorka

Jakie jest znaczenie biologiczne makroelementów?

Budują struktury komórkowe (np. Ca – kości, Mg – chlorofil), uczestniczą w procesach metabolicznych, warunkują przewodnictwo nerwowe i gospodarkę wodno-mineralną.

Jakie jest znaczenie biologiczne wybranych mikroelementów (Fe, I, F)?

→ Fe – składnik hemoglobiny i cytochromów, niezbędny w transporcie tlenu i oddychaniu komórkowym; I – składnik hormonów tarczycy (tyroksyny, trójjodotyroniny); F – wzmacnia szkliwo zębów.

Jaką rolę pełni woda w organizmach żywych?

Jest środowiskiem reakcji metabolicznych, rozpuszczalnikiem, transportuje substancje, reguluje temperaturę, zapewnia turgor komórek.

Jakie wiązania występują w cukrach i jakie mają znaczenie?

Wiązania glikozydowe α i β; warunkują właściwości (np. skrobia – łatwo rozkładalna, celuloza – nierozkładalna przez człowieka).

Podaj przykłady monosacharydów i ich funkcje.

Glukoza – podstawowy substrat oddychania; fruktoza – cukier owoców; galaktoza – składnik laktozy; ryboza i deoksyryboza – składniki kwasów nukleinowych.

Podaj przykłady disacharydów i ich funkcje.

Sacharoza – transportowy cukier u roślin; laktoza – cukier mleka; maltoza – produkt trawienia skrobi.

Podaj przykłady polisacharydów i ich funkcje.

Skrobia – magazyn energii u roślin; glikogen – magazyn energii u zwierząt i grzybów; celuloza – budulec ścian komórkowych roślin; chityna – budulec ścian grzybów i oskórka stawonogów.

Jakie wiązania występują w białkach?

Wiązania peptydowe.

Jakie wyróżniamy struktury białek?

I-rzędowa (sekwencja aminokwasów), II-rzędowa (α-helisa, β-harmonijka), III-rzędowa (układ przestrzenny łańcucha), IV-rzędowa (połączenie wielu łańcuchów).

Jakie są przykłady białek i ich funkcje?

Albuminy – regulacja ciśnienia osmotycznego; globuliny – odporność; histony – upakowanie DNA; kolagen i keratyna – budulcowe; hemoglobina i mioglobina – transport tlenu.

Co to jest denaturacja białka i jakie ma znaczenie?

Zmiana struktury przestrzennej białka pod wpływem czynników fizycznych/chemicznych → utrata funkcji biologicznej.

Jakie wiązania występują w lipidach?

Wiązania estrowe.

Jakie są rodzaje lipidów?

Proste (tłuszcze właściwe, woski) i złożone (fosfolipidy, glikolipidy, lipoproteiny).

Jakie są właściwości lipidów i ich znaczenie biologiczne?

Nierozpuszczalne w wodzie, gęsto energetyczne, izolują termicznie, chronią organy, wchodzą w skład błon biologicznych, pełnią funkcję regulatorową (steroidy, hormony).

Porównaj skład DNA i RNA.

DNA: deoksyryboza, zasady A, T, G, C; podwójna helisa. → RNA: ryboza, zasady A, U, G, C; najczęściej jednoniciowy.

Jakie są rodzaje RNA i ich znaczenie?

mRNA – przenosi informację genetyczną; tRNA – transportuje aminokwasy; rRNA – składnik rybosomów.

Jakie elementy budowy komórki eukariotycznej rozpoznasz pod mikroskopem?

Jądro, cytoplazmę, mitochondria, plastydy, wakuole, błonę komórkową, ścianę komórkową, aparat Golgiego, siateczkę śródplazmatyczną, rybosomy.

Jaki jest związek budowy błony komórkowej z pełnionymi funkcjami?

Dwuwarstwa fosfolipidowa z białkami umożliwia selektywną wymianę substancji, transport, odbiór sygnałów, ochronę i komunikację.

Jakie są rodzaje transportu przez błonę?

Bierny: dyfuzja prosta, dyfuzja ułatwiona; Czynny: transport aktywny, endocytoza, egzocytoza.

Jaka jest rola błony komórkowej i tonoplastu w procesach osmotycznych?

Regulują transport wody, umożliwiają osmozę, odpowiadają za turgor komórki, w warunkach skrajnych – plazmolizę.

Budowa i funkcje jądra komórkowego

Otoczone otoczką jądrową z porami, zawiera chromatynę i jąderko; steruje procesami w komórce, przechowuje DNA, zachodzi w nim transkrypcja.

Budowa i funkcje rybosomów.

Składają się z rRNA i białek; powstają w jąderku; uczestniczą w biosyntezie białka; występują w cytoplazmie i na RER.

Jaką rolę pełni system błon wewnątrzkomórkowych?

Oddziela przedziały komórkowe, umożliwia specjalizację procesów i transport wewnątrzkomórkowy.

Budowa mitochondrium i plastydów.

Mitochondrium: podwójna błona, grzebienie, macierz, własne DNA i rybosomy; funkcja – oddychanie tlenowe. → Plastydy: chloroplasty (fotosynteza), chromoplasty (barwniki), leukoplasty (magazynowanie).

Jakie są argumenty za endosymbiozą mitochondriów i plastydów?

Własne DNA, rybosomy, dwie błony, podobieństwo do bakterii.

Funkcje ściany komórkowej i u kogo występuje.

Nadaje kształt, chroni przed uszkodzeniami, reguluje transport, przeciwdziała pękaniu komórki; występuje u roślin (celuloza), grzybów (chityna), bakterii (mureina).

Znaczenie wakuoli w komórce roślinnej.

Magazyn substancji, regulacja ciśnienia osmotycznego, degradacja, barwienie (antocyjany).

Znaczenie cytoszkieletu.

Umożliwia ruch komórki, transport wewnątrzkomórkowy, podziały komórkowe, stabilizuje strukturę.

Różnice między komórką prokariotyczną a eukariotyczną.

Prokariotyczna: brak jądra i organelli otoczonych błoną, DNA w nukleoidzie, mniejsze rybosomy. → Eukariotyczna: obecne jądro i organelle błoniaste, większe rybosomy, złożona struktura.

Różnice między komórką roślinną, grzybową i zwierzęcą.

Roślinna: chloroplasty, wakuola, ściana celulozowa. Grzybowa: ściana z chityny, brak chloroplastów. Zwierzęca: brak ściany komórkowej i chloroplastów, obecne lizosomy, małe wakuole.