Polskie Słownictwo

emfaza

sztuczny nacisk na podniosłość wypowiedzi

konglomerat

całość stanowiąca zlepek różnych często niepasujących do siebie części lub elementów

Eurydcja

oczytanie i Rozległa wiedza z tym związana

lakoniczny

krótki zwięzły precyzyjny oszczędny w słowach

satyryczny

ośmiewający lub piętnujący

zasępić się

stać się ponurym, posępnym

skonfundować się

stracić pewność siebie, wprawić kogoś w zakłopotanie

szarlatan

ciągnący zyski z ludzkiej łatwowierności

ferwor

stan uniesienia

wichrzyciel

człowiek wprowadzający zamęt, nakłaniający do złego

sutereny

część budynku poniżej parteru zarezerwowany na garaż lub mieszkanie

tumult

zamieszanie i zgiełk spowodowanych wieloma osobami

jowialny

łagodnie usposobiony

konferansjer

osoba zapowiadająca przedstawienie

konwergencja

występowanie podobnych cech u organizmów niespokrewnionych

szubrawiec

ktoś nikczemny, podły

wypłowiały

stracił intensywność koloru

konszachty

tajne układy w celach nieczystych

bezeceństwo

postępowanie budzące odraze

paradygmat

przyjęty sposób widzenia rzeczywistości w danej dziedzinie

chroniczny

o chorobie lub braku czegoś długotrwałego

pryncypialny

podstawowy lub najważniejszy opierający się na ściśle określony i niezmiennych zasadach

obłuda

okazywanie fałszywych własnych poglądów myśli intencji

krasnomówca

osoba potrafiąca pięknie przemawiać

tkliwy

czuły serdeczny wrażliwy

zawadiacki

osoba skłonna to wywoływania awantur

kaźn

cierpienia fizyczne zadawane więźniom

pertrakcje

rozmowy mające na celu doprowadzić do zgody, umowy

zatrważający

o jakiś faktach zjawiskach wywołujących niepokój

zatrwożyć

przejąć kogoś trwoga niepokój

judzic

nakłaniać kogoś do złego

obsztorcować

nakrzyczeć na kogoś

konserwatysta

osoba przywiązana do tradycji, niechętna zmianom

mrzonki

pomysł, zamiar niemożliwy do zrealizowania

tyrada

długa mowa zazwyczaj utrzymana w podniosłym stylu

zwieńczyć

stać się ostatnim i najważniejszym etapem pracy

zdeprawować

pozbawić zasad moralnych, zdemoralizować, zgorszyć

idylliczne

pogodne, beztroskie życie

koneksje

dobre stosunki z osobą wpływową

karkołomny

grożący śmiercią lub kalectwem

powiernik

osoba, którą darzymy wysokim zaufaniem

de facto

faktycznie rzeczywiście

stetryczały

zgorzkniały gderliwy

Gekokt

napój wywar z ziół leczniczych

Miraż

złudne nadzieję, pozory

ułuda

coś jest wytworem wyobraźni

spazmatyczny

mający charakter ataku nerwowego

doza

pewna ilość czegoś

obwieś

hultaj nicpoń

truchło

o człowieku starym z niedołężniałym, ciało zmarłego

niemrawo

powolny ślamazarny

stopor

zaburzenie psychiczne objawiające się znacznym zahamowaniem ruchowym i bodźcowym

paradne

śmieszny wesoły

piołun

roślina ceniona w lecznictwie oraz do nalewek

kompilacja

praca bądź utwór będący połączeniem fragmentów tekstów powstałych wcześniej

wagabundów

człowiek lubiący się włóczyć, obieżyświat

maligna

wysoka gorączka której towarzyszy ma je czy nie

estyma

duże uznanie, szacunek

mistyfikacja

wprowadzenia w błąd przez stworzenie pozorów prawdy

ekspansja

rozprzestrzenianie się jakimś obszarze

homogeniczny

taki który nie wykazuje różnic, jednorodny

awersja

silne uczucie niechęci

iniekcja

zastrzyk

antycypować

przewidywać, wyprzedzać to co ma nastąpić.

triwalizując

banalizować spłycać

tonizujące

działanie wzmacniające

ruminacje

rodzaj obsesyjnych myśli charakteryzujących się ciągłymi wątpliwościami co do jakości i faktu wykonywanych czynności

korelaty

para pojęć lub zjawisk zależny od siebie

wypaczony

zniekształcony rozklejony skrzywiony

utyskiwać

narzekać pretensje złośliwe uwagi

laudacja

mowa pochwalna obrazująca zalety danej osoby

Abnegat

Człowiek nie dbający o siebie, zwłaszcza o swój wygląd

Abominacja

Wstręt; obrzydzenie; odraza; awersja.

Absencja

Nieobecność w danym miejscu, np. absencja szkolna lub pracownicza.

Abstrakcja

pojęcie nierzeczywiste lub słabo związane z rzeczywistością

Afront

Zniewaga, obelga.

Aglomeracja

Nagromadzenie, skupienie czegoś, to co zostało skupione, skupisko.

Alegoria

Przedstawienie pojęć, idei, wydarzeń, przy pomocy obrazu artystycznego o charakterze przenośnym, w przeciwieństwie do symbolu (wieloznacznego) jest jednoznaczna

Alter ego

Jest drugą tożsamością, drugą osobowością wewnątrz tej samej osoby.

Ambiwalencja

1. przeżywanie sprzecznych pragnień, doznawanie przeciwstawnych uczuć. Na przykład - Kocham i nienawidzę tego drania

Anekumena

Obszar niezamieszkany na stałe przez człowieka.

Anomalia

Odchylenie od normy; nieprawidłowość.

Antropomorfizm

Książkowo: przypisywanie cech ludzkich przyrodzie żywej i martwej (zjawiskom przyrody, zwierzętom, roślinom i przedmiotom), np. gwiazdy mówią mi..., nawet niebo płacze; antropomorfizacja, uczłowieczenie;

Antynomia

Sprzeczność między dwoma wykluczającymi się twierdzeniami, z których każde wydaje się prawdziwe i uzasadnione

Aparycja

wygląd zewnętrzny, prezencja

Aplauz

Ekspresja zadowolenia lub przyznania racji, otrzymywana głównie poprzez klaskanie i wytwarzania hałasu przez grupę ludzi.

Apopleksja

Uszkodzenie tkanki mózgowej spowodowane niedokrwieniem pewnego obszaru mózgu lub pęknięciem naczynia krwionośnego (wylew); udar mózgu.

Aprobata

Zgoda na coś, uznanie czegoś za dobre, prawidłowe; akceptacja.

Archaizm

Wyraz, zwrot bądź konstrukcja składniowa, które już wyszły z użycia.

Arcyswawolny

Robiący to na co ma ochotę, beztroski.

Arkany

Tajemnice, sekretna wiedza

Asertywność

Jest to umiejętność wypowiadania swoich racji i obrony swojego stanowiska wobec pewnej sprawy. Mówiąc krótko, jest to zdolność mówienia "NIE" i wypowiadania bez żadnego leku swoich opinii

Atawizm

Uwstecznienie... powrót do pierwotnych instynktów.

Bagatelizować

Uważać coś za drobnostkę, bagatelę; lekceważyć.

Broczyć

Wypływać (np. krew broczy z rany); broczyć krwią (juchą, posoką itp.) - o kimś: krwawić.

Bynajmniej

Wcale, zupełnie, ani trochę.

Charyzma

Człowiek charyzmatyczny to taki, który ciągnie za sobą tłumy. Czego by nie powiedział - ludzie to zrobią, i wcale nie wynika to z jego przewagi fizycznej. Potrafi przemówić do ludzi.

Choleryk

Człowiek mający skłonności do niezadowolenia i agresji, bardzo impulsywny.

Chrobry

Waleczny, dzielny, dziarski.

Cykl

Szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo.

Dedukcja

Metoda rozumowania polegająca na wyprowadzaniu logicznych wniosków z założeń uznanych za prawdziwe.

Dekadencja

Upadek dotychczasowych wartości moralnych, społecznych lub kulturowych.

Dekapitacja

Pozbawienie kogoś życia poprzez oddzielenie głowy od reszty ciała.

Demobilizacja

Rozbrojenie

Dewiacja (społeczna, seksualna)

Odchylenie od reguł, postępowanie niezgodnie z normami.

Dychotomia

Podział jakiejś całości na dwie różniące się zasadniczo części.

Dyktator

Osoba posiadająca absolutną władzę w państwie, zwykle opierająca się na sile armii.

Dyskurs

Rozmowa, dyskusja

Efemeryczny

Złudny, szybko przemijający, krótkotrwały.

Egzaltować

Egzaltować się - Wpadać w stan podniecenia, ogólnego zachwytu, zapalać się

Egzekutywa

możność, zdolność wykonywania czegoś, władza wykonawcza.

Ekspansja

Dążenie kraju do powiększenia swojego terytorium, zwiększania wpływów politycznych, gospodarczych.

Ekspresja

wyrazisty i sugestywny sposób wyrażania uczuć.

Ekumena

Obszary kuli ziemskiej stale zamieszkane i wykorzystywane gospodarczo przez człowieka; pojęcie przeciwstawne anekumenie.

Emancypacja

Wyzwolenie, uwolnienie się od zależności.

Empatia

Zdolność rozumienia innych ludzi, umiejętność wczuwania się w ich potrzeby i uczucia.

Empiryczny

Oparty na doświadczeniu.

Empiryk

Prkatyk

Entuzjasta

Zwolennik czegoś.

Epopeja

Obszerna powieść lub cykl powieści obrazujący przełomowe momenty w dziejach narodu.

Eskapizm

Ucieczka, oderwanie się od rzeczywistości.

Eufemizm

Wyraz, wyrażenie lub zwrot używany zamiast innego, którego chce się uniknąć ze względów obyczajowych, politycznych, religijnych itp. Na przykład - "Zasnąć na wieki", zamiast - "Umrzeć"; złagodzenie, określenie peryfrastyczne

Farmazon

Oszust, krętacz. 2. Zwykle w liczbie mnogiej - Głupstwo, bzdura, brednia.

Faszyzm

Kierunek i ruch polityczny o charakterze totalitarnym i nacjonalistycznym.

Feminizm

Ruch, którego głównym celem było prawne i społeczne równouprawnienie kobiet.

Filantropia

Udzielanie bezinteresownej pomocy potrzebującym.

Filister

Człowiek bez aspiracji, małostkowy, obojętny na dobro ogółu; drobnomieszczanin.

Finezja

Subtelność, delikatność, wyrafinowanie.

Flegmatyk

Człowiek opanowany, obojętny, powolny, spokojny.

Fobia

Strach, lęk przed czymś.

Folga

Ulga, odpoczynek.

Frakcja

Odłam, ugrupowanie wewnątrz partii politycznej.

Frazesy

Wyszukane określenia, zwroty bez głębszej treści.

Gołosłowny

Ktoś, kto przedstawia fakty bez pokrycia. Osoba, która mówi o czymś czego nie jest w stanie potwierdzić. Nie posługuje się dowodami, używa wyłącznie słów.

Grubianin

Osoba źle wychowana, nietaktowna, gruboskórna

Hermafrodyta

Osoba wykazująca symptomy hermaforodytyczne, czyli posiadająca cechy obu płci, inaczej - obojniak.

Hermetyczny

1. Szczelnie zamknięty. 2. Odizolowany od świata zewnętrznego. 3. Dostępny tylko dla wtajemniczonych

Heroizm

zdolność dokonywania wielkich czynów przez bohaterów wyróżniających się wyjątkową świadomością swojej misji

Hipokryzja

Fałszywość, dwulicowość, obłuda

Histografia

Piśmiennictwo historyczne odtwarzające przeszłość na podstawie źródeł ustnych i pisanych.

Horda

1. scalona grupa zwierząt tego samego gatunku (np. wilków) 2. pejoratywnie o dużej grupie hałaśliwych i agresywnych ludzi; zgraja

Immanentny

Właściwy czemuś z natury, nieodłącznie z czymś związany, niewynikający z działania czynnika zewnętrznego, np. immanentna cecha, immanentne prawo.

Imperializm

Polityka zagraniczna państwa polegająca na rozciąganiu władzy lub kontroli na inne kraje.

Inercja

- bezwładność, bierność.

Infantylny

Dziecinny w pejoratywnym wydźwięku.

Internista

Lekarz o specjalności: choroby wewnętrzne.

Jarosz

Człowiek niejedzący mięsa, wegetarianin. Jarosz to też inna forma imienia Jarosław.

Kapitalizm

System społeczno-gospodarczy opierający się na własności prywatnej, konkurencji i gospodarce rynkowej.

Katharsis

Uwolnienie od cierpienia, odreagowanie zablokowanego napięcia, stłumionych emocji, skrępowanych myśli i wyobrażeń.

Koalicja

Związek, przymierze, alians, sojusz państw, partii politycznych zawarty dla przeprowadzenia wspólnej akcji albo osiągnięcia określonego wspólnego celu.

Kognitywistyka

dziedzina zajmująca się opisem działania ludzkiego umysłu.

Koherentny

Spójny, zwarty.

Kolokwializm

mowa potoczna, niedbałe traktowanie języka, brak dbałości o czystość literacką.

Kompromitacja

Wystawienie siebie lub kogoś innego na wstyd, śmieszność lub utratę dobrej opinii; ośmieszenie, upokorzenie.

Komunizm

1. ideologia i doktryna społeczna głosząca zniesienie własności prywatnej i różnic klasowych, uspołecznienie środków produkcji i równy podział dóbr. 3. totalitarny ustrój społeczny, oparty na monopolu władzy jednej partii,

Konfabulacja

Wspomnienie rzekome – pochodzący z łaciny termin oznaczający uzupełnianie brakujących wspomnień informacjami nieprawdziwymi, które możliwie dobrze pasują do całego logicznego ciągu wydarzeń.

Konformizm

Postawa zgodna z obowiązującymi normami, wartościami i poglądami.

Konfuzja

Zmieszanie, zakłopotanie

Konsolidacja

Zjednoczenie

Konstatacja

Stwierdzenie faktu, wniosek końcowy, podsumowanie.

Konsumpcjonizm

Nadmierne przywiązywanie wagi do zdobywania dóbr materialnych.

Kurtuazja

uprzejmość, wyszukana grzeczność, galanteria, stosowny gest. W średniowieczu bardzo mocno związana z zasadami etykiety.

Lapidarny

Nie zawierający wielu słów; zwięzły, treściwy.

Liberalizm

1. Koncepcja której wolność jednostki jest nadrzędną wartością. 2. Wyrozumiały stosunek wobec poglądów i postaw innych ludzi; tolerancyjność, 3. W ekonomii: pogląd, że państwo powinno pozostawić podmiotom gospodarczym jak największą swobodę działania.

Linearny

Następujący w czasie, mający początek i koniec.

Lukratywny

Czyli taki, który jest opłacalny, zyskowny np. lukratywny kontrakt. Przynoszący dobre korzyści, dochodowy.

Mariaż

złączenie, połączenie

Masochizm

Zboczenie polegające na doznawaniu przyjemności seksualnej pod wpływem bólu.

Melancholia

to w języku potocznym zasmucenie związane ze wspomnieniami, stan lekkiego przygnębienia

Mizoginia

Wstręt mężczyzn do kobiet; mizoginizm.

Mokasyny

rodzaj obuwia, wykonany z wyprawionej naturalnymi metodami skóry jelenia, łosia, wapiti lub bizona.

Monopol

1. Wyłączne prawo przedsiębiorstwa do produkcji lub handlu w jakiejś dziedzinie; przedsiębiorstwo posiadające taką wyłączność. 2. Czyjeś wyłączne prawo do czegoś. 3. Potocznie: sklep z napojami alkoholowymi

Niewymowny

Niedający się określić, intrygujący, niezwykły.

Nihilizm

Postawa filozoficzna, zakładająca beznadziejność wszystkich ludzkich poczynań, brak sensu życia i jakichkolwiek podstaw moralnych, na których można się oprzeć.

Nonkonformizm

Sprzeciwianie się bezkrytycznemu uleganiu normom i opiniom obowiązującym w danym środowisku.

Notabene

tyle co, w dodatku, do tego, nawiasem mówiąc, prawdę mówiąc.

Obiekcje

Zastrzeżenia

Odium

Wstręt, odraza, nienawiść.

Oksymoron

W językoznawstwie: przenośne zestawienie pojęć o przeciwstawnym, wykluczającym się wzajemnie znaczeniu, np. spieszyć się powoli, sucha woda; antylogia, epitet sprzeczny.

Oniryczność, oniryzm

Związany ze snem, odnoszący się do niego; powstały na kształt marzenia sennego. 2. W lit. konwencja literacka polegająca na ukazaniu rzeczywistości na kształt snu.

Oscylować

1. skłaniać się raz w jedną, raz w drugą stronę, wahać się. 2. wykonywać ruchy wahadłowe; drgać, kołysać się, falować.

Paradoks

1. zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią; sytuacja pozornie niemożliwa, w której współistnieją dwa wykluczające się fakty

Pertrubacja

Naruszenie ustalonego porządku, przekroczenie panujących gdzieś norm, zasad

Perypatetyk

2. Człowiek, któremu chodzenie poprawia jakość i wydajność procesów myślowych.

Pogarda

Stan uczuciowy będący mieszaniną braku szacunku i niechęci oraz poczuciu wyższości w stosunku do kogoś.

Pozorny

Niebędący tym, czym się wydaje.

Polucja

Mimowolny wytrysk nasienia w czasie snu; zmaza nocna.

Pragmatyczny

Nastawiony na rezultaty

Pragmatyzm

Postawa polegająca na realistycznej ocenie rzeczywistości i podejmowaniu jedynie takich działań, które gwarantują skuteczność.

Prokrastynacja

Zwlekanie (z łac. procrastinatio – odroczenie, zwłoka). Określenie "choroby" XXI wieku, podczas której ludzie ciągle odkładają wszystko na później.

Rachityczny

Lichy, słaby, wykrzywiony.

Racjonalny

1. zgodny z rozumem, mający rozumowe podstawy. 2. zgodny z myślą współczesną, nowoczesny, efektywny. 3. przemyślany, logiczny i rozsądny.

Raczyć

1. Częstować kogoś czymś, dawać jeść, ugaszczać. 2. Zwykle z przeczeniem - chcieć coś zrobić (np. "Nie raczył nawet spasować."). 3. Raczyć się - częstować się, zajadać ze smakiem.

Roszczenie

Uprawnienie do żądania od osoby określonego świadczenia lub zaprzestania działań.

Rzetelność

Uczciwość, sumienność, solidność, prawdziwość, autentyczność, wiarygodność.

Sarkazm

Złośliwa ironia, szyderstwo.